ability

书呆子

shū dāi zi 1-1-0
变体also writtenayrıca yazılışı书呆 书呆子气

相当于「只会读书、不懂人情世故的人」,接近英文的 nerd / bookworm,但带贬义Closest to "nerd" or "bookworm" — but with a bite: someone who is book-smart and life-stupid.En yakın karşılığı "nerd" ya da "bookworm" (kitap kurdu) — ama iğneleyici bir tonla: kitaptan anlayan, hayattan anlamayan biri.

绝不要对这些人说Never say this toBunu asla şunlara söylemeyin
老板your bosspatronun老师a teacherbir öğretmen初次见面的人a stranger you just metyeni tanıştığın biri伴侣的家人your partner's familypartnerinin ailesi

语气与意图ToneTon ve niyet

半开玩笑半嫌弃。同学之间是打趣,长辈嘴里是惋惜,同事嘴里就是看不起。Half teasing, half contempt. Among classmates it is a jab; from an elder it is disappointment; from a colleague it is condescension.Yarı şaka, yarı küçümseme. Sınıf arkadaşları arasında takılmadır; bir büyüğün ağzından hayıflanmadır; bir iş arkadaşının ağzından ise tepeden bakmadır.

字面与词源Literal & originKelime anlamı ve kökeni

「书」指读书,「呆」指发愣、不灵光,「子」是名词后缀。字面就是「读书读呆了的人」。书 (books) + 呆 (dazed, dull) + 子 (noun suffix): literally "a person dulled by books."书 (kitap) + 呆 (sersem, donuk) + 子 (isim eki): kelimenin tam anlamıyla "kitaplarla sersemleşmiş kişi".

语法与机制Grammar & mechanismDilbilgisi ve işleyiş

名词,靶心指向对方的整体人格与社交能力,不指向家属也不指向智商本身——它骂的不是「笨」,而是「只会考试、不会做人」。可以直接作谓语(「他太书呆子了」),也可加「气」变成形容词性(「一身书呆子气」)。和「学霸」的区别是关键:学霸是中性甚至褒义,只夸成绩;书呆子一定带「不通人情」的贬损。A noun aimed at the whole person and their social competence — not at their family, and not at raw intelligence. It does not say "stupid"; it says "good at exams, bad at being a person." It can serve as a predicate (他太书呆子了) or take 气 to become adjectival (一身书呆子气). The key contrast is 学霸 (straight-A type), which is neutral-to-praising and only about grades; 书呆子 always carries the "can't deal with people" sting.Kişinin bütününe ve sosyal becerisine yönelen bir isim — ailesine değil, ham zekâsına da değil. "Aptal" demez; "sınavlarda iyi, insan olmakta kötü" der. Yüklem olarak kullanılabilir (他太书呆子了) ya da 气 alarak sıfatlaşır (一身书呆子气). Kilit karşıtlık 学霸 (daima tam not alan tip) ile: o nötr hatta övgü dolu ve yalnızca notlarla ilgilidir; 书呆子 ise her zaman "insanlarla baş edemez" iğnesini taşır.

例句ExamplesÖrnekler

别看他考试年年第一,人情世故上就是个书呆子。
Sure, he tops the exams every year, but when it comes to dealing with people he's a total bookworm.Sure, he tops the exams every year, but when it comes to dealing with people he's a total bookworm.Her yıl sınavlarda birinci olduğuna bakma, insan ilişkilerinde tam bir kitap kurdu.
同事私下评价一个成绩好但不合群的同学colleagues privately sizing up a high-achieving but socially awkward classmateiş arkadaşlarının, başarılı ama sosyal açıdan beceriksiz bir sınıf arkadaşını kendi aralarında değerlendirmesi
我妈说我再这么读下去就要变成书呆子了,让我多出去走走。
My mum says if I keep studying like this I'll turn into a bookworm, and tells me to get out more.My mum says if I keep studying like this I'll turn into a bookworm, and tells me to get out more.Annem böyle okumaya devam edersem kitap kurdu olacağımı söylüyor, daha çok dışarı çıkmamı istiyor.
家人饭桌上的半开玩笑式数落a half-joking scolding at the family dinner tableaile yemek masasında yarı şakayla yapılan bir azar

别人这样说你时When it is said to youSana söylendiğinde

2 级,属于评价而非宣战。不用翻脸,但也不必笑着接受。最有效的回应是把话题拉回具体事情:「我这次方案哪里没考虑到,你直说。」对方若只是打趣,会顺势收住;若继续贴标签,就说明他在贬低你而不是讨论问题,可以结束这段对话。Level 2 — an assessment, not a declaration of war. No need to blow up, but no need to smile through it either. The strongest move is to drag it back to specifics: "Tell me exactly what my plan missed." A teaser will back off; someone who keeps labelling you is belittling, not discussing — you can end that conversation.Seviye 2 — bir savaş ilanı değil, bir değerlendirme. Küplere binmeye gerek yok, ama gülümseyip geçmeye de gerek yok. En güçlü hamle, konuyu somuta çekmektir: "Planımın tam olarak neyi kaçırdığını söyle." Sadece takılan biri geri adım atar; sana etiket yapıştırmaya devam eden biri tartışmıyor, seni küçümsüyordur — o konuşmayı bitirebilirsin.

地域变体Regional variantsBölgesel varyantlar

粤语书虫 / 书呆粤语口语更常说「书虫」,贬义比「书呆子」轻一些。Cantonese colloquial speech more often says 书虫; slightly milder than 书呆子.Kantonca günlük konuşmada daha çok 书虫 denir; 书呆子'den biraz daha yumuşaktır.

冷知识Did you knowBiliyor muydunuz

这个词在明清小说里就已出现,原本多形容死读书的穷秀才;今天它常和「高分低能」一起出现,但年轻人也开始自嘲式使用,比如「书呆子模式启动」。The term already appears in Ming–Qing fiction, usually describing impoverished scholars who memorised classics but knew nothing of the world. Today it travels with the phrase 高分低能 (high scores, low ability), though young people also use it self-mockingly — "engaging bookworm mode."Bu terim Ming–Qing dönemi kurgularında bile görülür; genellikle klasikleri ezberlemiş ama dünyadan haberi olmayan yoksul bilginleri anlatır. Bugün 高分低能 (yüksek not, düşük yetenek) ifadesiyle birlikte dolaşır; ancak gençler onu kendini alaya alarak da kullanır — "bookworm modu açıldı".

为什么它冒犯Why it offendsNeden incitir

它冒犯的是「读书人」这个群体,也冒犯被说的人的全部社交价值。中国社会一边极度重视考试,一边又长期存在「高分低能」的嘲讽,书呆子就是这两股力量撞出来的词:它把「会读书」重新定义成一种缺陷。对当事人来说,伤害在于它否定了你努力换来的东西,还暗示你不值得被喜欢。中性说法是「内向」「专注学业」「不太擅长社交」。It wounds people who study hard, and it reduces a person to their social awkwardness. Chinese society prizes exams and simultaneously mocks "high scores, low ability" — 书呆子 is where those two forces collide, redefining "good at books" as a defect. For the target, the sting is that it devalues exactly what they worked for and implies they are unlikeable. Neutral alternatives: 内向 (introverted), 专注学业 (focused on studies), 不太擅长社交 (not great at socialising).Çok çalışan insanları yaralar ve bir kişiyi sosyal beceriksizliğine indirger. Çin toplumu sınavlara büyük değer verirken aynı zamanda "yüksek not, düşük yetenek"le dalga geçer — 书呆子 bu iki gücün çarpıştığı yerdir; "kitapta iyi olmayı" bir kusur olarak yeniden tanımlar. Hedef için iğne, tam da uğruna çalıştığı şeyi değersizleştirmesi ve sevilmez biri olduğunu ima etmesidir. Nötr alternatifler: 内向 (içe dönük), 专注学业 (derslerine odaklı), 不太擅长社交 (sosyalleşmede pek iyi değil).

相关词条Related wordsRelated words