势利眼
势利 势利小人 相当于「看人下菜碟的人」「只认钱不认人的人」Closest to "snob", "social climber", "someone who kisses up and kicks down"En yakın karşılığı "snob", "züppe", "menfaatçi", "güçlüye yaranıp zayıfa tepeden bakan biri"
语气与意图ToneTon ve niyet
轻蔑与道德审判。不是暴怒,而是冷冷地给对方的人格定性:你这个人只认地位和钱。Contempt with a moral verdict. Not rage — a cold character judgment: you only respect money and status.Küçümseme ve ahlaki bir yargı. Öfke değil — soğuk bir karakter değerlendirmesi: sen yalnızca paraya ve statüye saygı duyuyorsun.
字面与词源Literal & originKelime anlamı ve kökeni
「势利」指依仗权势财利待人,「眼」指眼光、眼力。合起来是「一双只认权势财利的眼睛」。势利 means judging people by power and profit; 眼 means "eye" or "eye for things". Together: "an eye that only sees rank and money".势利, insanları güç ve çıkara göre yargılamak anlamına gelir; 眼 ise "göz" ya da "bir şeye göz" demektir. Birlikte: "yalnızca rütbe ve parayı gören bir göz".
语法与机制Grammar & mechanismDilbilgisi ve işleyiş
名词性,靶心指向对方的人格与处世方式,不指向家属、不指向智力。常作「是/个」的宾语:「你真是个势利眼」「这人势利眼得很」。可加「的」作定语:「势利眼的亲戚」。它评价的是「怎么待人」,所以比「傻逼」这类人身攻击更偏道德指控,但仍是当面撕破脸的话。与「狗眼看人低」意思相近,后者更粗、更形象。A noun targeting the person's character and social behaviour — not their family, not their intelligence. Typically the object of 是 or 个: 你真是个势利眼; or with 得很 as a predicate: 这人势利眼得很. Can take 的 as an attributive: 势利眼的亲戚. Because it judges how someone treats others, it is a moral accusation rather than a raw personal attack — but saying it to someone's face still ends the relationship.Kişinin karakterini ve toplumsal davranışını hedef alan bir isim — ailesini değil, zekâsını değil. Genellikle 是 veya 个'nin nesnesi olur: 你真是个势利眼; ya da 得很 ile yüklem olarak: 这人势利眼得很. 的 alarak niteleyici olabilir: 势利眼的亲戚. Birinin başkalarına nasıl davrandığını yargıladığı için, ham bir kişisel saldırıdan çok ahlaki bir suçlama niteliği taşır — ama yine de birinin yüzüne söylemek ilişkiyi bitirir.
例句ExamplesÖrnekler
以前我家穷的时候没人来往,现在有钱了亲戚都来了,真是一群势利眼。
你别势利眼,人家现在送外卖,说不定以后比你混得好。
别人这样说你时When it is said to youSana söylendiğinde
3 级,明确侮辱,但攻击的是「你待人看地位」而不是你的出身或家人。若对方是熟人半开玩笑,可以回一句「我哪儿势利了」把话挑明;若是同事或刚认识的人当面说,属于撕破脸,冷处理、把具体事情摆出来谈,不必对骂。Level 3 — a clear insult, but it attacks how you treat people, not your background or family. From a friend half-joking, push back with "how am I a snob?" and make them name the incident. From a colleague or a near-stranger, it is a relationship-ending accusation: stay flat, ask them to talk about the actual behaviour, and do not trade insults.Seviye 3 — açık bir hakaret, ama arka planınıza ya da ailenize değil, insanlara nasıl davrandığınıza saldırır. Bir arkadaşınız yarı şaka söylüyorsa, "ben nerede züppelik yaptım?" diye karşılık verin ve olayı adlandırmasını isteyin. Bir iş arkadaşı ya da neredeyse hiç tanımadığınız biri söylüyorsa, bu ilişkiyi bitiren bir suçlamadır: sakin kalın, asıl davranış hakkında konuşmalarını isteyin ve hakaretle karşılık vermeyin.
地域变体Regional variantsBölgesel varyantlar
白鸽眼粤语里指势利、看人下菜碟的人,字面是「白鸽眼」,语气同样带贬义。Cantonese for a snob who sizes people up by status; literally "pigeon eyes", equally derogatory.Kantonca'da birinin statüsüne göre insanları tartıp biçen züppe için kullanılır; kelime anlamıyla "güvercin gözleri", aynı derecede aşağılayıcı.冷知识Did you knowBiliyor muydunuz
「势利眼」在明清小说里就常见,《儒林外史》里范进中举前后亲戚态度的变化,就是中国人讲「势利眼」时最常引用的例子。The term is already common in Ming–Qing fiction. The classic illustration Chinese speakers cite is The Scholars (儒林外史), where relatives' attitudes toward Fan Jin flip the moment he passes the imperial exam.Bu terim Ming-Qing dönemi kurgusunda zaten yaygındır. Çince konuşanların sıkça aktardığı klasik örnek, akrabaların Fan Jin'e karşı tavrının imparatorluk sınavını geçtiği anda tersine döndüğü The Scholars (儒林外史) adlı eserdir.
为什么它冒犯Why it offendsNeden incitir
它冒犯的是被指为「势利」的那个人,指控他按对方的钱、职位、出身决定态度。在中国文化里这是很重的人格污点,因为「势利」直接违背「一视同仁」「不嫌贫爱富」的做人标准,被贴上这个标签等于说你不值得深交。它同时也是一句「群体标签」:说某人势利眼,往往连带贬低他所攀附的圈子和所轻视的阶层。注意它和「精明」「会来事」不同,后者可以是中性甚至褒义,势利眼则纯属贬义。It wounds the person labelled a snob, accusing them of calibrating their attitude to other people's money, rank or background. In Chinese culture that is a serious character stain, because 势利 violates the basic standard of treating everyone alike and not fawning on the rich while looking down on the poor — being tagged this way means you are not worth close friendship. It also works as a group label: calling someone 势利眼 implicitly disparages both the circle they flatter and the class they despise. Note it is not the same as 精明 (shrewd) or 会来事 (good at handling people), which can be neutral or even positive; 势利眼 is purely negative.Züppe diye etiketlenen kişiyi yaralar; onu başkalarının parasına, rütbesine ya da geçmişine göre tavrını ayarlamakla suçlar. Çin kültüründe bu ciddi bir karakter lekesidir, çünkü 势利 herkese eşit davranma ve zengine yaltaklanıp yoksulu hor görme temel ölçütünü ihlal eder — bu şekilde damgalanmak, yakın dostluğa değmediğiniz anlamına gelir. Aynı zamanda bir grup etiketi olarak da işler: birine 势利眼 demek, örtük olarak hem yaltaklandığı çevreyi hem de hor gördüğü sınıfı küçümser. 精明 (kurnaz) ya da 会来事 (insan idaresinde becerikli) ile aynı olmadığını unutmayın; bunlar nötr hatta olumlu olabilir, 势利眼 ise tamamen olumsuzdur.